عبد الملك بن عبد الله

Tok Pulau Manis (RH)

Syeikh Abdul Malik bin Abdullah (Tok Pulau Manis)

sekitar 1060–1149 H · sekitar 1650–1736 M

Fiqh Syafi'i Tasawuf

Ulama besar pertama Terengganu, murid al-Singkili, yang mengajar di Pulau Manis dan menulis tentang fiqh dan tasawuf dalam bahasa Melayu.

Syeikh Abdul Malik bin Abdullah dilahirkan di Terengganu dan, selepas belajar asas agama di kampungnya, berangkat ke Aceh untuk berguru kepada Syeikh Abdul Rauf Singkel, yang memberinya tarekat Syattariyah. Pada usia kira-kira tiga puluh tahun beliau ke Haramain dan menuntut ilmu di sana hampir sepuluh tahun, menurut sumber-sumber Melayu antaranya dengan Ibrahim al-Kurani.

Setelah pulang ke Terengganu, beliau membuka pusat pengajian di Pulau Manis berhampiran Kuala Terengganu, yang dikenang sebagai antara institusi pondok yang terawal di Semenanjung Tanah Melayu. Menurut tradisi, beliau menjadi penasihat Sultan Zainal Abidin I, sultan pertama Terengganu, yang berkahwin dengan puterinya. Beliau menulis dalam bahasa Melayu: terjemahan dan syarah Hikam Ibnu Atha'illah, antara kitab tasawuf terawal dalam bahasa itu, dan Kitab al-Kifayah tentang akidah dan fiqh. Batu nisannya mencatatkan wafatnya pada tahun 1149 H (1736).

Buka pada peta →

Perjalanan hidup

sekitar 1650 M Kuala Terengganu كوالا ترڠݢانو
Dilahirkan di Kampung Pauh, Hulu Terengganu, menurut kebanyakan sumber.
1670 M Banda Aceh آتشيه
Berguru kepada Syeikh Abdul Rauf Singkel di Aceh; tahun-tahunnya ialah anggaran.
1680 M Madinah المدينة
Menuntut ilmu di Mekah dan Madinah hampir sepuluh tahun, antaranya dengan Ibrahim al-Kurani; tahun-tahunnya ialah anggaran.
1690 M Kuala Terengganu كوالا ترڠݢانو
Wafat 1736 M · 1149 H
Kembali ke Terengganu dan mengajar di Pulau Manis berhampiran Kuala Terengganu, tempat beliau dimakamkan.

Guru

Abdul Rauf Singkel (RH) sekitar 1615–1693 M
Syeikh Abdul Malik berguru kepada Syeikh Abdul Rauf Singkel di Aceh dan menerima tarekat Syattariyah daripadanya.
Ibrahim al-Kurani (RH) 1616–1690 M
Syeikh Abdul Malik berguru kepada al-Kurani di Haramain, menurut sumber-sumber Melayu.

Karya utama

Hikam Melayu
Hikam Melayu
Terjemahan dan syarah Melayu bagi al-Hikam Ibnu Atha'illah, antara kitab tasawuf terawal dalam bahasa Melayu.
Kitab al-Kifayah الكفاية
Kitab Kifayah
Kitab Melayu tentang akidah dan fiqh Mazhab Syafi'i.

Tempat-tempat dalam hidupnya

Sumber

Wan Mohd Shaghir Abdullah, Penyebaran Islam & Silsilah Ulama Sejagat Dunia Melayu
Muhammad Abu Bakar (ed.), Ulama Terengganu: Suatu Sorotan (1991)
Azyumardi Azra, The Origins of Islamic Reformism in Southeast Asia (2004)

Draf, menunggu semakan ilmuwan.

Tahun lahir ialah anggaran (ada yang menyebut 1678); tahun-tahun pengembaraan ialah anggaran. Semak pengajiannya dengan al-Kurani dan riwayat Sultan Zainal Abidin I berkahwin dengan puterinya.